प्रह्लाद दवाडी,
लिङ्गमो पेप्थाङ, दक्षिण सिक्किम
भान्सा घरको भण्डार कोठामा खुशी डरले रोइरहेकी थिई। आमा अचानक भित्र पसिन। “किन भण्डारमा बसेर रोएकी?” छोरी के भयो ? “आमा पेट दुख्यो” “खोई हेरुँ त।” ला, तँलाई त रजस्वला भएछ। रगत लागी रहेछ। अब भण्डार पनि बिटुलो भयो। तैँले बाउ आमा, माइतीलाई मुख देखाउनु हुँदैन। छुनु हुँदैन। पानी बार्नु पर्छ। जा गाईको खोल्मामा गएर बस। म खाना, लुगाफाटा उतै पठाई दिन्छु।” “अबुई, डर लाग्छ नी। मेरो माया लाग्दैन? कस्तो निस्ठुरी ?” “चुप लागेर जा, अहिले छिमेकी र समाजले कुरा काट्छन्। बाबु त पण्डित मान्छे, यजमान रिसाउँछन् , समाजले काड्छन् नी।” आमा खाना लिएर गाई गोठमा छोरी खोज्दै गइन्। कतै न भेट्दा डराउँदै पतिदेवलाई डाकिन्। श्रीमान् न बोली तारमा कपडा सुकाउँदै गरेको देखिन। कहिल्यै आफ्नो लुगा न धुने मान्छेले आज लुगा धोएको उनलाई आश्चर्य लाग्यो। उनले सोधिन्, “हन किन रिसानी भयो पतिदेव ?” “तिमीले छोरीलाई गाईको गोठमा पठाए छौ अनि। ” “रजस्वला भैछे अन्त।” “के अपराध गरी त?” बुढाले झोँक्किएर कराए। “गाई गोठमा छोरी छैन त, कहाँ पठाउनु भयो?” “मैले उसलाई उसकै कोठामा पठाई दिएँ।” “समाजले के भन्ला? नाक काट्ला नी?” “हेर्छु, कसले कसरी काड्छन्?” “अनि यो लुगा किन धुनु भएको? ” “यस्तो बेलामा सफा कपडा र लुगा लगाउन दिनु पर्छ। राम्रो खान दिनु पर्छ। बजारको प्याडले स्वास्थ सँगै पर्यावरण पनि बिगार्छ।” “अनि किन कहिल्यै आफ्नो लुगा न धुनेले आज छोरीको लुगा कपडा धुनु भएको? केटा मान्छेले, त्यो पनि यो बेलाको कपडा! घिन लागेन?” “यो त खुशीको रजस्वला हो नि। हाम्री छोरी पनि प्राकृतिक र वैज्ञानिक रूपले एक सक्षम नारी हुने सङ्केत हो। किन घिनाउनु? सुरक्षाको लागि हातमा ग्लभस् लगाएर धोई दिएँ। लु जा, कसको के लाग्छ अब? “
