सुमन कडरिया
चितवन
एउटा घना जङ्गलमा एक दिन ठूलो सभा बोलाइयो। विषय थियो- “को चाहिँ पशुपन्छीमध्ये जङ्गलको सबैभन्दा बुद्धिमान्?”
नियम बन्यो— “आफ्नो क्षमता, चातुर्य र विशेषता प्रदर्शन गर्नेले पुरस्कार पाउने।”
सभाध्यक्ष सिंह मञ्चमा उक्लियो र गर्जिंदै भन्यो, “आजदेखि बुद्धिमत्ताको नयाँ मापदण्ड तय हुनेछ। जसले आफ्नो बुद्धि व्यवहारमा प्रमाणित गर्छ, पुरस्कार उसैको हुनेछ।”
बाघले मृग समात्ने कला देखाउँदै भन्यो, “समय र परिस्थिति बुझेर लक्ष्य पहिचान गर्न सक्नु नै बुद्धिमानी हो।”
स्याल मुसुक्क हाँस्यो, “बलले होइन, बुद्धिले काम लिनुपर्छ। मैले त धेरैपटक बलियालाई पनि आफ्नो चालमा फसाएको छु।”
कागले टाढैबाट सबै गतिविधि नियाल्दै भन्यो, “देखेको कुरा सम्झनु र सही समयमा प्रयोग गर्नु नै असली बुद्धि हो।”
यसरी जङ्गलका सबै जनावर र पन्छीले आ–आफ्नै तबरबाट बुद्धिमत्ता प्रदर्शन गरे। कसैले बल देखाए, कसैले चातुर्य, कसैले स्मरणशक्ति त कसैले आफ्नो कला।
तर गधा भने सभा सुरु भएदेखि नै एउटा कुनामा चुपचाप उभिइरहेको थियो।
न उसले कुनै कला देखायो, न भाषण दियो, न कसैसँग विवाद गर्यो।
अन्त्यमा आयोजकले घोषणा गर्यो— “यस वर्षको प्रथम पुरस्कार गधालाई!”
सभामा एकाएक सन्नाटा छायो।
कागले मुख खोलिहाल्यो, “सरकार! कुनै चातुर्यता नदेखाई मौन बसेको गधालाई पुरस्कार? यो त अलि चित्तबुझ्दो भएन।”
स्यालहरूले पनि समर्थन जनाए कागलाई।
आफूलाई समर्थन गरेकोमा काग प्रफुल्ल हुँदै थियो।
सिंहले सबैलाई शान्त पार्दै गर्जिदै भन्यो- “धेरै बोलेर बाठो र दौडेर बलियो हुने होइन। मौन बसेर पनि गधाले चातुर्यता देखाएको छ।”
सबैले एकै स्वरमा प्रश्न गरे, “कसरी?”
सिंहले गधातिर हेर्दै भन्यो, “तिमीहरू सबैले आफ्नो बुद्धिमत्ता प्रमाणित गर्न केही न केही प्रदर्शन गर्यौ। कसैले आफ्नो शक्ति देखायौ , कसैले चाल, कसैले बोली।
तर गधाले कुरा बुझ्यो— जुन प्रतियोगिताको निर्णय गर्ने अधिकार आफूसँग छैन, त्यहाँ अनावश्यक प्रदर्शन गरेर आफ्नो कमजोरी किन देखाउने ?”
