ऋण

दिपक खनाल “अगम”

शरद ऋतुकाे आगमन अगावै गाउँघरमा दुई,चार वर्ष विदेशमा बसेका लाहुरेहरु दसैँ मनाउन घर फर्कने क्रम जारी थियाे । तर चमेलीकाे श्रीमान बखतमान उत्तरी भारतकाे हिमाचल प्रदेश कुल्लु मनाली गएको ६ वर्ष पुगि सक्दा पनि फर्कन सकेका थिएनन् । यस बिचमा चमेलीलाई दुई छाेरी र एक छाेरा हुर्काउन, बढाउन र पढाउन निकै धाैं धाैं परेकाे थियोे ।
उनी हरेक दिन ज्याला मजदुरी गरेर आफु र आफ्नाे बचेराहरुकाे आहारा जुटाउने गर्थिन् । चाडपर्व, लुगाफाटोकाे लागि त हरेक वर्ष रिट्ठे साहुसँग हारगुहार गरेर दुई, तीन हजार ऋण लिन्थिन् । लिएको ऋणले चाडपर्व जसाेतसाे टार्थिन् पनि । छाेराछाेरी लाई हुँदा मज्जाले खाने र लाउने झिनाे तर मिठाे सान्त्वना पनि दिन्थिन् । दसैँ मान्न लिएकाे ऋण तिर्न बखतमानले हरेक वर्ष साथीहरूको हातमा केही रकम चमेलीलाई पठाउथे । तर ऋण जति बुझाए पनि कहिल्यै चुक्ता हुँदैनथ्यो । उता बखतमान यता चमेली साहुकाे ऋण सम्झेर धुरुधुरु रुन्थे ।
बखतमानकाे भएकाे एक गट्ठा घडेरी आफ्नाे नाममा बनाउने रिट्ठे साहुकाे जाल तयार भैसकेको थियाे । ऋण चुक्ता गर्ने झिनो आशाले बखतमान चाहेर पनि नेपाल फर्किन सकेका थिएनन् । सबै ऋण तिरे पछि मात्रै फर्कन चाहन्थे । यता चमेली भने रिट्ठे साहुकाे कठाेर बुझ्न नसकिने एउटा मात्र बढी सुन्यकाे खेलले सर्वस्व गुमाइ रहेकी थिन्।