म पढ्छु

सत्यजीत
ललितपुर

सन्दीप एउटा सानो गाउँमा बस्ने जिज्ञासु केटो थियो। ऊ सधैं नयाँ कुरा सिक्न चाहन्थ्यो, किताबहरू पल्टाउन मन पराउँथ्यो र स्कूलमा शिक्षकलाई अनगिन्ती प्रश्नहरू सोध्थ्यो। तर उसको गाउँमा राम्रो स्कूल थिएन, अनि किताबहरू पनि थोरै मात्र भेटिन्थे। एक दिन, सन्दीपले बाबासँग भन्यो, “बाबा, म धेरै पढ्न चाहन्छु, ठूलो मान्छे बन्न चाहन्छु। तर हाम्रो गाउँमा किताबहरू नै छैनन्।” बाबा मुस्कुराउँदै भन्नुभयो, “बाबु, किताब नभए पनि ज्ञान रोकिँदैन।

तिमी जहाँसुकै छौ, त्यहाँबाट सिक्न सक्छौ।” सन्दीपले यो कुरा मनन गर्यो। ऊ स्कूलमा हुने थोरै किताबहरू ध्यान दिएर पढ्न थाल्यो। तर अझ बढी जान्न मन लाग्यो। एक दिन, ऊ गाउँको खोल्सीमा बसेर ढुंगाहरू खेलाउँदै थियो। उसले ढुंगाको आकार, तिनको चमक र रंगहरू देखेर सोच्यो, “यी ढुंगाहरू किन फरक-फरक छन् ?” उसले शिक्षकलाई सोध्यो। शिक्षकले भने, “यी ढुंगाहरू भिन्न-भिन्न खालका खनिज हुन्। पृथ्वीको गर्भबाट हजारौं वर्षसम्मको प्रक्रियाले यिनीहरू बनेका हुन्।” सन्दीप चकित भयो। ऊ गाउँमा देखिने प्रत्येक चिजबारे सोध्न थाल्यो—रुख किन हरियो हुन्छ? पानी कसरी बग्छ ? चराहरू किन उड्न सक्छन् ? उसको जिज्ञासा देखेर गाउँका मानिसहरू खुसी भए।

कसैले पुराना किताबहरू दिन थाले, कसैले उसलाई रेडियो सुन्न लगाए , शिक्षकले थप सिकाइदिन थाले। केही वर्षपछि, सन्दीप राम्रो विद्यार्थी भएर शहरको ठूलो स्कूलमा पढ्न गयो। तर ऊ आफ्नो गाउँलाई कहिल्यै बिर्सिएन। ऊ जब ठूलो वैज्ञानिक बन्यो, गाउँ फर्कियो र एउटा सानो पुस्तकालय बनायो, जहाँ हरेक बच्चाले सजिलै किताब पढ्न सक्थे। सन्दीपले सबैलाई भन्यो, “पढाइ भनेको किताब मात्र होइन, जिज्ञासा पनि हो। यदि तिमी सिक्न चाहन्छौ भने हरेक चिजबाट सिक्न सक्छौ।” गाउँका साना बालबालिकाहरूले उसको कुरा सुने, मुस्कुराए र किताब पल्टाउन थाले।