डा.श्यामप्रसाद न्यौपाने
बाबु द्रोणको अन्त्य भएको सुनेपछि अश्वत्थामा रुनपिच्छे भए । घरको धुरी खाँबो ढल्दा कुन परिवारलाई पीडा हुँदैन र ! अश्वत्थामालाई डाँको छोडेर रुन मन थियो तर विशाल युद्धमैदानमा कमजोरी देखिने भयले उनले मुटु गाँठो पारे। अश्वत्थामा बाबु ढलेतिरै गए।
“अश्वत्थामाजी” कसैले उनलाई सम्बोधन गरेझैँ लाग्यो । उनी सुनेको नसुनेझैँ अगाडि बढे । “अश्वत्थामाजी, ए, अश्वत्थामाजी” पुनः कसैले सम्बोधन गर्यो। उनी केही बोलेनन् । जब मनमा पीडाको ज्वाला लपलपाउँछ, तब कसले बाहिरी कुरामा ध्यान दिन्छ र ! अरूलाई उपदेश दिने व्यक्तिले आफैँमाथि पीडा पर्दा कसको उपदेश सुन्छ र ! मान्छे अनौठा प्राणी न हो । उनी सरासर अगाडि बढे।
युद्धमैदानमा आचार्य द्रोणको शिर र धड अलग भएको थियो । अन्त्य समयमा छोरालाई सम्झेर बाबु भन्न खोज्दा ‘बा’ भन्दाभन्दै गिँडिएझैँ द्रोणको मुख ‘आँ’ भएको थियो । अश्वत्थामा बाबुको लहुलुहान शरीर देखेर विक्षिप्तझैँ भए।
आफूहरूलाई शिक्षादीक्षा दिएका गुरुलाई यस्तो अवस्थामा पुर्याउने पाण्डवहरूप्रति अश्वत्थामामा रोष उत्पन्न भयो ।
“पाण्डवहरू शिविरमा विजयोत्सव मनाउँदै होलान् । हासपरिहास चलिरहेको होला ।” उनले सोचे । प्रतिशोध लिने उद्देश्यले उनी क्रोधावेगमा पाण्डव शिविरतिर हानिए। उनी पाण्डवको शिविर नजिकै पुगे।
अचम्म! हिजोअस्ति बत्ती बालेर उज्यालो हुने शिविर वरिपरि आज कुनै उज्यालो थिएन। चारैतर्फ अँध्यारोले राज गरेको थियो । उनी पाँच पाण्डव बस्ने शिविरको बाहिर गए । बाहिरबाटै फलेकको सानो प्वालबाट भित्र चिहाए । भित्र गोलाकार घेरामा पाण्डवहरू बसेका थिए । बीचमा सानो टुकी थियो । टुकीको मधुरो प्रकाशबाट पाण्डवहरूको मलिन मुहार देखिएको थियो ।”बाबुलाई त हामीले सानैमा गुमायौँ । बाबुले झैँ स्नेह र सुदृढ अभिभावकत्व दिएका आदरणीय गुरुलाई गुमाउनु पर्दा निकै पीडाबोध भएको छ ।” युधिष्ठिरले आँसु पुछ्दै भनेको सुनियो । “प्रभु यो पीडा सहने शक्ति देऊ ।” उनले आकाशतिर हेर्दै ईश्वर पुकारे।
“मैले त गुरुलाई ताक्ने आँटै गरेको थिइनँ । गुरुले मलाई सर्वश्रेष्ठ धनुर्धारी सिद्ध गर्न के के पो गर्नुभएन र ! कति स्नेह गर्नुहुन्थ्यो तर के गर्नु त्यति माया गर्ने गुरुलाई पनि शत्रुपक्षबाट प्रस्तुत भएपछि निशाना साँध्नै पर्ने रहेछ। यिनै हातले त हो नि गुरुमाथि धनुष चलाएको भन्दै” अर्जुनले आफ्ना हात भुइँमा बजार्दै थिए । पाँचै पाण्डवका आँखा आँसुले भरिएका थिए। उनीहरूको मुहार औँसीको आकाशझैँ अँध्यारो थियो।
अश्वत्थामा भित्र पस्न सकेनन् । प्रतिशोधले भरिएको मन लिएर आएका उनी गहभरि आँसु लिएर फर्के।
