तीज

दुर्गा पौडेल
शंकरनगर

विकाश – हैन , आज के भाे तिमीलाई, किन टाेलाएर बसेकी ? कि तीज आयाे भनेर आमा सम्झेर बसेकी हाै ?
नीसा- के तीज आयाे भनेर टाेलाएर बस्छन् र ? अनि आमाकाे संझना तीजमा मात्र हाेर , सधैँ त आईरहन्छ नि ।
विकाश-अनि किन टाेलाएर चुपचाप बसेकी त ? दाइ भाइले बाेलाए दरखाने दिन माईतगए भाे नि । मेरा पनि त बाआमा छैनन् केरे । म त टाेलाएकाे छैन।
नीसा –जानैपर्छ भन्ने त छैन । तर चाडपर्व ,विशेषगरी तीजमा माईती र आमाकाे याद आउँदाे रहेछ के । आमा हुँदाकाे तीजकाे रमाईलाे अर्कै हुन्थ्याे । तीज आयाे भनेपछि कृष्णजन्मष्टमी देखि घर छरछिमेककाे माहाेल नै अर्कै हुन्थ्याे । हरेकदिन साँझ साँझमा पालैसंग एउटा एउटाकाे घरमा जम्मा भएर आफैले जुराएका नयाँ पुराना गीतहरु गाउँदै थपडी र,मादल बजाएर नाँच्दा कम्ता रमाईलाे हुन्थेन । खरखाने दिन पनि घर गएकादिदी बैनी फुपुचेली जम्मा भएर वल्तिर पल्तिर तल माथिका आमाहरुकहाँ पालैसंग दरखाईन्थ्याे । नाच्ने गाउँने काम विहानदेखि राती अबेलासम्म चल्थ्याे । तीजकाे दिन व्रत बस्थे । व्रत बसेपनि दिउँसाेतिर गाउँकाे चाैपारी,स्कूलका चउरहरुमा जम्मा भएर ग्रुप ग्रुप बनाएर नाँच्ने गाउँने साँझसम्म चल्थ्याे । नाँच हेर्न लाेग्ने मान्छे पनि आउँथे । पिङ् खेलाउँथे । घर आएपछि पनि काम सकेर एउटा घरमा जम्मा भई साँझ गाउँने नाँच्ने हुन्थ्याे । यस्तै चल्थ्याे पञ्चमीसम्म । पञ्चमीपछि माइत आएका फुपुचेली घरघर जान्थे । तीज सकिन्थ्याे । अब त त्याे तीज सम्झनामा मात्र भयाे । तीज आउँदा त्यही सम्झेर टाेलाएकाे नि।
विकाश — मेरा पनि दिदी बैनी छन् ,माईती म मात्र हाे ,उनीहरुले पनि तीजमा दाइलिन आउँछन् कि भनेर आशगरेका हाेलान् । आमा बा,दाइ भाइ जे भने पनि हामी मात्र हाै। बाेलाउनु त पर्ला नि । तिमी अहिलेदेखि टाेलाएकीछाै । नीसा — तपाइँका बैनीहरुलाई नाग पञ्चमीबाटै दिनहुँकाे तीज लागेकाेछ । के आउँलान् र ? कहिले सम्पर्क समाज,कहिले,आमा समूह ,कहिले स्वयंसेविका समूह, कैले टाेल विकाश,कहिले के मञ्च ,कहिले के समूह,एकदिन खालीछैन । साडी फेरेकाछन् दाैडेकाछन् । उनीहरुलाई दरखाने दिनकाे के नै अर्थ भयाे र ? एउटी बुढी दिदी हुनुहुन्छ विचरा कतै नजाने ,हाेटलमा नखाने । उहाँका छाेरी पनि छैनन् । बुढाे भएपनि तीजमा माईतीकाे आश लाग्छ । उहाँलाई त बाेलाउन जानुपर्छ बरु म माईत नजाम्ला।
विमल: एकजनालाई बाेलाउँने अरुलाई नबाेलाउने पनि त गर्न भएन नि।
नीसा —उनीहरुकाे भन्दा काे के कम भन्दै गहना र लुगा देखाउन, हाेटल र,पार्टी प्यालेस दाैडेका हुन्छन्। मासु,पुलाउ,वियर खाने ,क्यासेटका गीतमा नाँच्ने गर्छन् । दिदीलाई त्यस्ताे मन पर्दैन । भन्नुहुन्छ ” याे हाम्रा पुर्खाले नगरेकाे चलन कसले चलाए चलाए, तीनमहिना अघिबाट तीजकाे दर रे ,तिनका बाजे खान नपाएकाे जस्ताे । याे चलन त मलाई पटक्कै मन पर्दैन ।”
जानु न त दिदीलाई लिन । दर खाने दिन दिदी आउनुहुन्छ भईहाल्याे।
विमल – लिन नगएपनि फाेन त गर्नुपर्लानी अरु बैनीलाई आउ भनेर ?
नीसा – ल ल फाेन गर्नुहाेला ,आउने नआउने उनीहरुकाे कुरा । हाेटलमा जस्ताे हाम्राे घरमा हुँन्न क्यारे । यी समूहले पनि बरु मंसिर पुस माघमा बटुलेर पिकनिक गराउनु नि । त्यहीबेला जमघट भेटघाट, भलाकुसारी चिनजान जे गरेपनि त्यहीं हुँन्थ्याे । यही तीजकाे बेला कुर्नु पर्छ र ? बिकृती मात्र।
ए ! दाइ आउनुभयाे , ढाेगें दाइ बस्नुस् । भन्दै नीसाले दाइसँग भलाकुसारीगर्न थालिन । दरखाने दिनभन्दा दुईदिन अगाडि नीसाका दाइ लिन आएका थिए । दाइसँग सन्चाे विसन्चाे साेधपुछ चल्याे,चियापानी चल्याे । निसाका दाइले भाउजुलाई सन्चाे नभएकाे कुरा सुनाए।
भाउजु बिरामी भएकाे बेला किनलिन आउनुभएकाे हाेला दाइ ? फाेन गरेकाे भए भईहाल्थ्याे नि दुख पाउनु भयाे । मेराे पनि नन्द अमाजु आउनुहुन्छ । म जान पाउँदिन । उनीहरुका पनि आमा बा दाइ भाउजू सबै हामी नै हाै । तीजकाे साटाे अरुदिन आउँछु दाइ । यहाँ बुढा पनि एक्लै हुनुहुन्छ । अहिलेलाई यस्तै भयाे।
दाइले भने, “लाै तिमी जे भन्छ्याै । म त लिन आएकाे हुँ ।”
नीसाले भनिन् ,”भाे दाइ म पछि आउँला अहिले भाउँजु सन्चाे नभएकाे बेला हजुर जानुस् ।” दाजु घरजान हिंडे । नीसाले दाजु गएकाे हेिररहिन्।
केह बेरपछि नीसाले विमललाई साेधिन् ,”फाेनगर्नुभयाे त बहिनीहरुलाई ?”
विमललेभने, “दुबै बैनीलाई फाेन गरें ,एउटीले भनिन् , ” म त पखाला लागेर लखतरान भएकीछु दाइ ,आउन सक्दिन याे पटक । अर्कीले पनि पेट फुलिएर ढयाउ ढयाउ आएकाेछ, एक पटक वान्ता पनि भयाे । म त यसपालि आईन दाइ फेरि कुनैदिन आउँला ,हजुर त सन्चै हुनुहुन्छ ? मैले भने म ठिक छु । तीज हाे आउन सके आउ ,दरखानेदिनसम्म । बाेलाएन दाइले नभन्नु नि । अनि मैले पनि भन्दिए, ठिक्क भएछ बल्ल अति गरे खति हुन्छ , पेटले पनि कति धानाेस् र ? दुईमहिना पहिलेदिख दर भनेकाेछ दाैडेकाेछ ,दिनहुँकाे दर बल्ल ठिक भयाे । त्यसाे नभन्नुस् दाइ,यहाँ आफुलाई कस्ताे भएकाे छ ?अब डक्टरलाई पैसा चढाउन जाउ । यस्ताे भएपछि बसिरहन भएन क्यारे । ओखती गर्नु परेन ? गईहाल ओखतीगर्न।
अनि दिदी आउनुभयाे त ?
आजलिन जाँदैछु दिदीलाई । तिमीहरुजस्ताे हैन केरे दिदी । दिदी आउँदा त आमासँग बसेजस्ताेहुन्छ हाम्लाई त । दिदी आएपछि तीज रमाईलाे भईहाल्याे । ल मैले राखेँ आउने भए आए । स्वास्थ्यकाे ख्याल राखे ।