उज्यालोको बत्ती

नन्दलाल आचार्य

“सर, आज विद्यालयमा किन कुनै कार्यक्रम छैन ?” कक्षा–८ का रेशमको आकस्मिक प्रश्नले बिहानको मौनता तोड्यो।
प्रधानाध्यापकको स्वर कठोर थियो- “सबै धर्मको पछि लाग्ने हो र ? यो विद्यालय त सरकारी हो !”
रेशमको स्वर झनझन स्पष्ट भयो- “तर आज फाल्गुनन्द महागुरुको जयन्ती हो नि सर, हामी सबैका साझा गुरु, राष्ट्रिय विभूति !”
प्रधानाध्यापक मुस्कुराएनन् । उनले कक्षाको घण्टी बजाउन भने । तर रेशमले विद्यालयको ढोकामा एउटा पाना टाँसिसकेको थियो- “धर्मको अर्थ विभाजन होइन, बत्ती बाल्नु हो ।”
कक्षा सुरु हुनुअघि नै विद्यार्थी र शिक्षकहरू पर्चा वरिपरि उभिएका थिए । कोही पढ्दै, कोही सोच्दै थिए।प्रधानाध्यापक ढोकानेर आए, पर्चामा नजर गाडे र सोधे- “रेशम, यो के लेखेको हो ?”
रेशमले शान्त स्वरमा भन्यो- “म मात्रै होइन सर, हाम्रो चेतनाले लेखेको हो ।”
एकछिन मौनता छायो । प्रधानाध्यापकले टाउको हल्लाए, रेशमको काँधमा हात राख्दै भने- “अबदेखि हरेक महान् व्यक्तित्वको जयन्ती यस विद्यालयमा समेत मनाइनेछ ।”
तत्कालै सूचना पाटीमा नयाँ शीर्षक टाँसियो- ‘शिक्षा होइन, संस्कारको विद्यालय’ “चेतनासहितको सहअस्तित्व उज्यालो धर्म बनेमा विद्यालय मात्रै होइन, देश नै उज्यालो हुन्छ ।” शिक्षकहरूमा यस्तै कुरा चल्न थाल्यो।
बाहिर बिहानको घाम एकैछिनमै झ्यालभरि पसिसकेको थियो । यो देखेर रेशम मुस्कुरायो- “महागुरु फाल्गुनानन्दले बाल्नुभएको बत्ती अझै निभेको छैन, सर !”