गरिबको मन

भेषराज सुबेदी माझघरे

धनी–गरिबको विभाजनले भरिएको एउटा सानो गाउँ थियो। त्यही गाउँको छेउमा बस्थ्यो—रामबहादुर, मेहनती तर अत्यन्तै गरिब मानिस। घरको छानो फुटेको, भित्तामा चिसो पस्ने, तर उसको मन सधैं उज्यालो।
एकदिन बिहान, ऊ जंगलतिर दाउरा काट्न निस्कँदा बाटोमा एउटा च्याउजस्तै सानै बालिका रोइरहेकी देख्यो। उसको हातमा एउटा पुरानो झोला थियो, र उसले भनिन्, “दाइ, मेरो दाइले दिएको खानेकुरा हरायो… म घर जान डर लागेर बसेकी।”
रामबहादुरको खल्ती सधैँझैँ सुन्नै थियो—एक रुपैयाँ पनि थिएन। तर मनमा अचम्मको गरमाहट आयो। उसले आफ्नो झोलाबाट दिउँसो खान भनेर ल्याएको कठोर सेकुवा जस्तै सुकेको रोटी र अलिकति गुन्द्रुकको अचार बालिकालाई दियो। बालिकाले हाँस्दै भनिन्, “दाइ, यो त म मेरो दाइसँग पनि बाँडेर खान्छु।”
रामबहादुरको मन हल्का भयो—जुन खुशी उसले कहिल्यै पैसाले किन्न सकेको थिएन। त्यो दिन उसले जंगलबाट धेरै दाउरा नपाए पनि घर फर्कँदा उसको अनुहारमा गजबको तेज थियो।
त्यसपछि गाउँभरि हल्ला चल्यो—“रामबहादुर गरिब भए पनि मन धनी छ रे।”
एकदिन धेरै पछि थाहा भयो—त्यही सानी बालिका गाउँमा आएको एक समाजसेवी जोडीको छोरी रे। उनको बाबुले गाउँका गरिबहरूको सूची बनाउँदा पहिलो नाम राखे—रामबहादुर।
त्यस दिन पहिलोपटक उसको घरमा नयाँ छानो बन्यो, कोठा उज्यालो भयो, र उसको मनमा उस्तै पुरानो रोशनी—दयाको, करुणाको, मनको धनीपनको।
गरिब हुनु दोष होइन,
गरिब मन हुनु दोष हो—
रामबहादुरले त मन नै धन बन्ने प्रमाण दिन सक्छ।