धम्की

रोजिना घिमिरे

जंगलको राजा सिंह, सबै प्राणीहरूको साम्राज्यको शिखरमा थियो। उ आफूलाई सबभन्दा बलवान र सक्षम मान्थ्यो। सबैले सिंहलाई श्रद्धा र भयको मिश्रित दृष्टिले हेर्थे। उ साँचो अर्थमा जंगलको सम्राट थियो,  त्यसका लागि उसले आफ्नो शक्ति र अधिकारलाई उपयोग गर्न कहिल्यै हिचकिचाएन। उसका आदेशहरूको अवज्ञा गर्ने साहस कुनै प्राणीहरूमा थिएन। यस्तै डरका कारण जंगलका प्राणीहरू उसका नियमहरूको पालना गर्थे।
तर एक दिन एउटा ठूलो परिवर्तन आयो। जंगलको एकान्त ठाउँमा बाघको नामबाट चिनिने एउटा नयाँ प्राणी बस्न थाल्यो। बाघको रुखाइ र चाल ढालले उसलाई जंगलका सबै प्राणीहरूले चाँडै पहिचान गरे। बाघ निकै गर्विलो र उग्र थियो। उसलाई लाग्थ्यो कि सिंहको शक्ति र प्रभाव उसले पनि हासिल गर्न सक्छ। उसले जंगलका सबै प्राणीहरूलाई धम्की दिन थाल्यो – “म तिमीहरूलाई जतिबेला चाहियो त्यतिबेला सिकार बनाउने छु। यदि तिमीहरूले मेरो आदेश मानेनौ भने, तिमीहरूको दिन नराम्रो हुनेछ।”
सिंहलाई चुनौती दिनुको परिणाम बाघलाई थाहा नभएको होइन, उसलाई यो पनि थाहा थियो कि, उसको साम्राज्यमा चुनौती दिनुको परिणाम कति भयावह र, गम्भीर हुन सक्छ। बाघले बेलाबखतमा धेरै पहिलेको कुरा सम्झिन्थ्यो, जतिबेला ऊ जङ्गलमा स्थापित हुन नसकेर सिंहसँग गुहार माग्न गएको थियो, र सिंहले नै उसलाई जंगलमा स्थापित हुनका लागि ठूलो मद्दत गरेको थियो, त्यसैले बाघ प्रत्यक्ष सिंहलाई धम्की दिन डराउँथ्यो, तसर्थ जनावरहरूलाई धम्काएर उसले आफ्नो चित्त बुझाउने गरेको थियो।
बिचरा जनावरहरू बाघको धाक धम्कीको शिकारबाट आजित भएर आफ्ना राजा सिंह समक्ष गुनासो पोख्न जान्थे, तर सिंहले आखिर त्यो बाघलाई मैले नै जङ्गलमा स्थापित गराएको हुँ भनेर, उसको धम्कीलाई खासै ध्यान दिन्थेन। आखिर प्राणीहरूको कुरा सुनुवाई गरोस् पनि कसरी सिंहले, किनकि, त्यो आतंकको भाँडो बाघलाई जंगलमा स्थापित उसैले गराएको थियो। यदि उनीहरूको कुरा सुनेर बाघलाई कारबाही गरौं भने बाघको इतिहास खुल्ला र हामीलाई पाखा लगाएर बाघलाई स्थापित गर्न सहयोग गर्ने भनेर जनावरहरूले आफूलाई सम्मान गर्नै छोड्लान् भन्ने डर पनि थियो सिंहलाई।
“महाराज, यस्तै हुँदै जाने हो भने, हजुरको अस्तित्व संकटमा पर्ने छ।” प्राणीहरूले पटकपटक नभनेका होइनन्। एकदिन सिंह जङ्गलको अनुगमनमा निस्कियो अवलोकन गर्दै जाँदा उसले बाघले जनावरहरूलाई धम्काइरहेको देख्यो। यतिसम्म अत्याचार गरेको होला बाघले भनेर सिंहले कल्पना समेत गरेको थिएन। उसको साम्राज्यको भविष्यको लागि खतरा नभए, सिंहले यसलाई अनदेखा गर्न चाहन्थ्यो। तर यहाँ त आफ्नै साम्राज्यको भविष्यको कुरा पर्यो। तसर्थ यो देखे पनि नदेखे जस्तो गरेर हिँड्न सिंहको आत्माले दिएन। उसले मनमनै भन्यो, “यो केटाले मसँग उग्र व्यवहार गर्छ भने, मैले पनि केही न केही गर्नु नै पर्छ म यसरी चुप लागेर बस्नु हुँदैन। नत्र मेरो साम्राज्य धरापमा पर्न सक्छ। मैले यसरी आफ्नै जङ्गलको जनावरहरूको रक्षा गरिन भने, थाहा छैन त्यसको नतिजा के हुनेछ,”
यसरी जथाभावी जनावरहरूको शिकार नगर्न र उनीहरूलाई धम्की नदिनका लागि सिंहले बाघलाई चेतावनी दियो। तर बाघको धम्की दिने र अरूसँग शक्ति प्रदर्शन गर्ने क्रम रोकिएन। उसको यो प्रवृत्तिले जंगलमा साँचो आतंकको स्थिती सिर्जना गर्यो। बाघले हरेक प्राणीलाई आफूलाई सिंहलाई भन्दा बढी मान्न, सम्मान गर्न र डराउन दबाब दिन थाल्यो। अन्तत्वगत्व, मृग, र वन्यजन्तुहरू सबै उसबाट डराएर आफ्नो स्थानबाट भाग्न थाले। बाघको आतंकले जंगलको शान्ति र सामूहिकता नष्ट गर्न थाल्यो। अब कुनै पनि प्राणी स्वतन्त्र भएर आफ्नो काम गर्न सक्दैनथे, र सबै डर र तनावको स्थिति भित्र बाँचिरहेका थिए।
एक दिन, सिंह र बाघ बीच टकराव भयो। सिंहले बाघलाई चेतावनी दियो – “तिमी केवल मेरो साम्राज्यको हिंस्रक शक्ति होइन, मलाई थाहा छ कि तिमी भित्रको शान्ति र सद्भावका पक्षमा मात्र थोरै दरार आएको हो।”
तर बाघले आफ्नो उग्र स्वभावलाई नछोडि सिंहलाई चुनौती दियो। “मलाई जित्न तिमीलाई कठिनाइ पर्नेछ। म यो जंगलको राजा हुनेछु।”
यस्तो अपमानजनक शब्दहरू सुनेर सिंहले आफूलाई रोक्न सकेन।
त्यो दिन एउटा कडा युद्ध भयो। सिंह र बाघको शक्तिको अगाडि कसैको पनि पक्षमा युद्ध गर्न कुनै पनि प्राणीले साहस गरेन। युद्ध घमण्ड र गर्वको लागि लडाइँमा परिणत भयो, र कुनै परिणाम बिना त्यो लडाइँ समाप्त भएन।
तर अन्ततः, बाघको धम्की र उग्रता उसको हारमा परिणत भयो। सिंहको समृद्धि र अधिकारसँग तुलना गर्दा, बाघको उग्रता र धम्कीले न केवल उसको बल र शक्ति घटायो, तर जंगलमा शान्ति र सामूहिकताको पनि हानी गर्यो। उसको उग्र स्वभावले उसलाई न केवल पराजित बनायो, बरु जंगलका प्राणीहरूले उसबाट धेरै कुरा सिके। यद्यपि उसले आफ्नो बल र आक्रोश प्रदर्शन गरेर सिंहसँग युद्ध जित्ने प्रयास गर्यो, अन्तमा उसलाई आक्रोशको परिणाम र जंगलका प्राणीहरूको एकता र भाइचारा नै राम्रो र, सजिलो साबित भयो।
कथा सन्देश
धम्की दिनाले कहिल्यै राम्रो परिणाम ल्याउँदैन। जसले अरूलाई डर र दबाबको आधारमा आफ्नो सिकार बनाउन खोज्छ, उसले केवल अस्थिरता र विनाश ल्याउँछ। शान्ति, सहकार्य र समझदारीका आधारमा संसारको नेतृत्व गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। धम्की र डरले शक्ति हासिल गर्न सकिन्छ, तर यसले चाहेको परिणामको सट्टा केवल असन्तोष र विभाजन ल्याउँछ।
साँचो नेतृत्व भनेको अरूसँग सहकार्य, समझदारी र शान्तिपूर्ण सम्बन्धहरू बनाउने हो। यसैले हिंसा र धम्कीको सट्टा, मानवता र एकतामा आधारित नेतृत्व गर्नु नै सबभन्दा ठूलो बल हो।