माटो

नन्दलाल आचार्य

आकाश गर्जियो, तर बादलबाट पानी होइन, प्रविधिको बादल मडारिएको थियो । खेतको आलीमा उभिएका बाबु-छोराबीच एउटा अदृश्य पर्खाल खडा थियो ।
“बुबा, तपाईँको जमानामा हल गोरु थियो, अहिले ड्रोनबाट बीउ छर्छन् !” कलेजको पोसाकमै ठाँटिएको छोराले मोबाइल स्क्रिनबाट नजर नहटाई व्यङ्ग्य कस्यो।
बुढाका चाउरिएका आँखाले हिलो छामे । त्यहाँ धानका कलिला टुसाहरू बतासमा मौन कविता लेखिरहेका थिए । उनले लामो सास फेरे, “छोरा, प्रविधि बदलिन्छ, तर माटोको रैथाने गन्ध बदलिँदैन । धान केवल अन्न होइन, हाम्रो आत्मासँग गाँसिएको बिउ हो ।”
“तर बुबा, अब मेसिनले जोत्छ, गोड्छ, मल हाल्छ, एपले मौसम देखाउँछ, दुःख किन गर्ने ?” छोराको स्वरमा आधुनिकताको अहङ्कार झल्कियो ।
“होला, तर ती यान्त्रिक हातहरूले माटोमा आशीर्वाद झार्न सक्दैनन्,” बुढाले हिलोमा पसिना चुहाउँदै भने, “खेतमा श्रमको पसिना नझर्दासम्म थालको गाँसमा श्रद्धा उम्रिँदैन, कसरी पेट भरिन्छ ?”
खेतको आलीमा अचानक सन्नाटा छायो । यान्त्रिक गति रोेजिरहेको छोराको मस्तिष्कमा बुबाका शब्दले जोडदार धक्का दियो । मोबाइल खल्तीमा कोचियो । उसले बुबाका हिलाम्मे गोडाहरू र धाँजा फाटेका पैतालालाई हेर्यो, जहाँ देशको भूगोल मुस्कुराइरहेको थियो ।
छोरो बिस्तारै निहुरियो । उसले कलेजको महँगो पोसाकको प्रवाह नगरी हिलोमा आफ्ना सफा हातहरू चोब्यो । बुबाको मुहार हेर्दै उसले भन्यो, “बुबा, ड्रोनले बिउ त छर्ला, तर संस्कार छर्न सक्दैन रैछ । आजदेखि म मेसिनको एप्लिकेसनमा होइन, तपाईँले रोपेको संस्कारको जगमा हुर्किन्छु ।”