वैज्ञानिकहरुको चिन्ता : मौरी दिनानुदिन किन लोप हुँदैछ

हेमराज देवकोटा

जब Network सिग्नल बलियो हुन्छ, मौरीहरू हराउँछन्।
विश्वभरका वैज्ञानिकहरूबीच बढ्दो चिन्ताको विषय बनेको छ —
नयाँ अवलोकनहरूले देखाएका छन् कि मौरीहरू उच्च स्तरको 5G/५जी सेल टावरबाट निस्किने विद्युत्चुम्बकीय विकिरणमा परेपछि आफ्नो मौरीघर (हाइव) त्याग्न सक्छन्। मानिसलाई जोड्ने उद्देश्यले बनाइएको प्रविधिले सायद पृथ्वीका सबैभन्दा आवश्यक प्रजातिमध्ये एकलाई शान्त तरिकाले असर गरिरहेको छ।
मौरीहरू हाम्रो अस्तित्वका लागि अत्यन्तै महत्वपूर्ण छन्। तिनीहरूले विश्वका करिब एक-तिहाइ खाद्य बालीहरूको परागण गर्छन्। तर 5G/ ५जी टावर नजिकै, अनुसन्धानकर्ताहरूले असामान्य व्यवहारहरू देखेका छन्—कामदार मौरीहरू दिशाभ्रममा पर्ने, मौरीघर फर्कन नसक्ने, र कहिलेकाहीँ त पूरा मौरी परिवार नै नष्ट हुने अवस्थासम्म। यी तथ्यहरूले आधुनिक सञ्चार प्रविधिले किरा–पतंगहरूको प्राकृतिक लयलाई कसरी असर गरिरहेको छ भन्ने गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।
प्रारम्भिक अध्ययनहरूले देखाएका छन् कि विद्युत्चुम्बकीय क्षेत्रले मौरीहरूको नेभिगेसन प्रणालीमा अवरोध पुर्याउन सक्छ, जुन पृथ्वीको चुम्बकीय क्षेत्र र सूक्ष्म वातावरणीय कम्पनहरूमा निर्भर हुन्छ। जब ती संकेतहरू बिग्रन्छन्,मौरीहरूले दिशाबोध गुमाउँछन्, उद्देश्यविहीन भैं घुम्छन्, र अन्ततः आफ्नो घर फेला पार्न असफल हुन्छन्। अझ धेरै अनुसन्धान आवश्यक भए पनि, प्रमाणहरू अब बेवास्ता गर्न गाह्रो हुँदै गइरहेका छन्।
यो कुरा सम्झन लायक छ कि प्रगतिसँगै कहिलेकाहीँ अदृश्य परिणामहरू पनि आउँछन्। यो 3G/5G, .. .जीले गति र विश्वव्यापी जडानको वाचा गरेको छ, तर यसले पारिस्थितिक सन्तुलनलाई हामीले अझ बुझ्न नसकेका तरिकाले परिवर्तन गरिरहेको हुन सक्छ। मौरीहरूलाई जोगाउनु भनेको जीवनको आधारलाई जोगाउनु हो—हाम्रो खाना, हाम्रो जैविक विविधता, र प्रकृतिको त्यो सन्तुलन जसले हामी सबैलाई धानेको छ।
जबसम्म विज्ञानले स्पष्ट उत्तर दिँदैन, मौरीघरको शून्यता हामीलाई केही बताउन खोजिरहेको हुन सक्छ—अब हामीले त्यसको आवाज सुन्ने समय आएको छ…….सचेत रहौँ ।
मौरिहरू लोप भए भने फुलमा परागसेचन राम्रो हुँदैन जसको कारण फुल फुल्छ तर फल राम्रो र पोसिलो हुँदैन, खाद्य संकट साथै अन्य संकटहरु आउँनेछ भोकभोकै मर्न पर्ने दिन नजिकिँदै छ ,उसै त हामी परनिर्भर नै छौँ अझ यो 3G/5G ले थप संकटको संकेत दिँदैछ म पनि मौरिप्रेमि पालक हुँ सबै उत्पादनमा गिरावट आउनुको कारण पनि यहि हो । कृषिमा बिषादिको प्रयोगले त झन स्थिति भयावह छ ,दिनानुदिन मौरिको संख्या घटिरहेको छ ,मोबाइलले पेट भरिँदैन है बेलैमा सम्बन्धित सबैको ध्यान जाओस् । वेज्ञानिकहरुको चिन्ता जायज छ ।
यो सन्देश नेपालको सुतिरहेको मन्त्रालय सम्म पुर्याउन सबैले कृपया शेयर गरिदिनुस त ल । सहयोग गर्नुस्।
मौरिपालनको क्षेत्रमा अहोरात्र खटेर कर्म गर्नुहुने सम्पूर्ण नागरिकहरुमा नमन सहित उच्च सम्मान गर्दछु साथै सरकारको बिशेष ध्यानाकर्षण र किसानहरुको सहयोग लागि अपिल गर्दछु ।