असारको पन्ध्र

रम्भा पौडेल

प्यारा भाइबैनीहरु !
यो असार महिना हो । अब असार पन्ध्र आउनैलाग्यो । असार पन्ध्रलाई हाम्रा पुर्खाहरुले ‘‘मानो खाएर मुरी भित्र्याउने महिनाको रुपमा लिन्छन् । हाम्रो देश कृषिप्रधान देश हो । यो भन्नुको अर्थ अर्थतन्त्रको धेरै भाग कृषिले धान्छ भनेको हो । हाम्रा धेरैजसो उद्योग धन्दा कृषिमा नै निर्भर छन् । चिनी, चिया,जुट, तेल पेल्ने, धान, कुट्ने,चाउचाउ ,चुरोट, उत्पादन गर्ने लगायत सबै उद्योगहरु कृषिमै निर्भर छन् । हाम्रो देशबाट बाहिर जाने बस्तु अर्थात् निर्यात हुने बस्तु पनि धेरैजसो कृषिमै आधारित छन् । अदुवा,अलैची, खुर्सानी, राडीपाखी, पश्मिना लागायतका बस्तुहरु बाहिर जान्छन् ती पनि कृषिमै आधारित छन् । धेरै नेपाली जनतालाई कृषिले नै पालन पोषण गरेकोले हाम्रो देशलाई कृषिमा आधारित देश भनेको हो । कृषिका लागि हाम्रो देशको हावापानी र माटो अनुकुल छ । हाम्रो देशको तराईलाई त अन्नको भण्डार नै भनिन्छ । यहाँ धान, गहुँ, मकै, दाल, फलफुल लगायतका बालीहरु उत्पादन हुन्छन्।
तर अहिले यो पेशा ओझेलमा परेको छ । देशभित्र काम गर्ने जनशक्ति बाहिर जानु यसको मुख्य कारण हो।
असार महिना धान बाली लगाउने महिना हो । हाम्रो प्रमुख बाली मकै भएपनि धान बाली लगाउने महिनाको महत्व छुट्टै छ । यतिबेला सबै मानिसहरु आ आफनो खेतमा जान्छन् । बर्षभरि खाने खेती लगाउनमा मस्त हुन्छन् । गाउँ समाजका सबै दाजुभाइ दिदीबैनी जम्मा भएर रोपाइ गर्छन्, असारे गीत गाउछन, हिलो छयापेर रमाइलो गर्दछन् ।सबै काम बेलैमा गर्नुपर्छ ।बेलैमा लगाएको बालीले नै राम्रो फल दिन्छ । यो हाम्रो पुर्खाको भनाइ हो । त्यसैले असारको पन्ध्रमा किसानहरु कोही पनि घरमा बस्दैनन्, कृषि कर्ममा रमाउँछन्।
प्यारा भाइबैंनीहरु,
धेरै युवा विदेश जानुले कृषि पेसामा जनशक्तिको अभाव हुँदै गएको छ । जेजति किसान गाउँमा छन् ती पनि बाँदरलगायतका जंगली जनाबरको आतंकले हैरान् छन् । अव सबै युवाहरुलाई गाउँ फर्काउनु पर्दछ । गाउँमा युवा भए भने मात्रै असार पन्ध्रले महत्व पाउने छ, नत्र भने खेत बाँझै रहने र असार पन्ध्रको महत्व पनि सकिँदै जाने अवस्था आउने छ ।
हाम्रा गीत संगित पनि चाडपर्व र खेती सँग सम्बन्धित छन । तिनका भाका र लय पनि फरक छन।
कवि लेखनाथ ज्ञवालीले रचना गरेको यो असारे गीत तिमीहरुका लागि ल।
“असारै मास मेला र पात खै नुन साँधेको ? आहाई खै नुन साँधेको ?
रहरै भयो, एक पल्ट हेर्न, देशले हाँसेको आहाई देशले हाँसेको ।।
घाँसै र खायो ,पातै र खायो ,गाई मेरो मालीले, आहाई, गाई मेरो मालीले
देशै र खायो शेषै र खायो भ्रष्टको जालीले आहाई भ्रष्टको जालीले ।
लगाइदेउ हाम्लाई शिरमा सानो त्यै लाली गुराँस आहाई त्यै लाली गुराँस
जेमा छ आफनै स्वदेशी जस्तो शक्ति र सुवास,आहाई शक्ति र सुवास ।।”