तीज

रम्भा पौडेल

“गोयलीका फेद मुनि ,नदी आइ सलसल बगिआयो
आमा मेरी मुगलान पारी ,सम्झि है यो मन रुनै आयो।”
छात्राहरु कक्षामा यो गीत गाएर झमझम नाच्दै थिए । कक्षालाई बेलुनले सजाएका थिए । चाडपर्व लवाई –खवाई, रहन–सहन सबै हाम्रा संस्कृति हुन् । यिनको शिक्षा दिनु बिद्यालयको काम भएरै होला सबै कक्षाहरुमा ताली बजिरहेका थिए।
संस्कृति पुस्ताहरुमा हस्तान्तरणका नगरी कसरी जोगिन्छ र ? त्यसैले आजभोलि सबै तिर गीत बजिरहेकै छन । रातो सारीमा महिलाहरु सजिएकै छन । स्कुलमा पनि मिस र छात्रा सबै रातो सारी र रातो कुर्ता–सुरवालमा सजिएका थिए । कक्षा दशमा रौनक चलिरहेकै थियो।
मुनाले बेन्चमा टाउको घोप्टो पारेर घुक्कघुक्क गर्दै रोएको आवाजले सबै छात्राहरुको ध्यान उतै मोडियो । सबैले चिच्याउदै सोधे, “मिस मुनालाई के भयो ?”
सविताले भनिन् “यो मुना त कस्ती पिन्चे छ । आज त रमाइलो गर्ने दिन हो नी ? तीज भएर पो आज कक्षामा रमाइलो गर्न थालेको । यो आमा दिदी बहिनीहरुको चाड हो । सुनिनस र मिसले यो चाडको बारेमा बताएको ? यो त हाम्रै पिर मर्का पोख्ने दिन हो ।” सबैले सम्झाए पछि मुनाले आँसु पुछिन् ।
सविताले मिससँग प्रश्न गरिन्– “मिस यो गोयली र मुगलान भनेको के हो ?”
मिसले “स्यावास सविता” भन्दै यसको अर्थ बताउदै भन्न्ुा भयो– “गोयली भनेको पहेलो फुल्ने एक प्रकारको फूल र मुगलान भनेको आफनो देश भन्दा बाहिर भनेको हो ।”
सविताले ए भन्दै मुन्टो हल्लाएन र भन्देै गइन्, “बुझिस मुना तीज त महिलाले बोल्न, गाउँन, हाँस्न पाएको दिन हो ? पहिले आमाहरुलाई हामीलाईजस्तो स्कुल आउने र पढन पाउनेअवस्था काहाँ थियो र ?आफनो पिर र ब्यथा यही गीतबाट भएपनि पोख्नुहुन्थयो रे ? आहिले पो आमाहरु बिदेशमा पुगेका छन् ? मुनाले आफनो आमा संम्झेर रोएको हो । मुनाको आमा जापानमा हुनुहुन्छ नि । तीजमा सबैका घरमा मीठा परिकार पाक्छन् । मुनाको घरमा मुना र भाइ मात्र छन् मीस ।”
“ए तेसो पो ! आउ मुना ! तिम्री आमा पैसा कमाएर आउनु हुन्छ । म पनि तिम्री आमाजस्तै त हुँ नि ! चिन्ता नगर । मिसले मुनालाई अँगालोमा राख्नुभयो । कक्षामा भने तीजको रौनक चलिरहयो ।