बेँसी झरे मुस्ताङी, पोखरामा चल्न थाल्यो घुम्ती स्कुल

पोखरा । हिमाली जिल्ला मुस्ताङका नागरिकहरू बेँसी झर्न थालेका छन् । कात्तिक सुरुदेखि नै झर्न थालेका उनी मङ्सिरसम्म आधाभन्दा बढी पोखरा र तल्ला सहरहरूमा झरिसकेका छन् ।
चिसोमा मुस्ताङको जनजीवन कष्टकर हुन्छ । अधिकांश घरमा ताला लगाएर बेँसी झर्छन् । बर्खाभरि गाउँमा खेती किसानी गर्ने र हिउँद लागेपछि बेँसी झरेर व्यापारका लागि डुल्ने उनीहरूको सदियौँदेखिको चलन हो ।
लोमान्थाङ र लो घेकरका सबैजसो पोखरा, बेनी, बागलुङ लगायत ठाउँमा झरिसकेका लोमान्थाङ गाउँपालिका अध्यक्ष टसी न्हुर्वू गुरुङले बताए । ‘प्रायः सबै झरिसके । गाउँमा बृद्धबृद्धा र घर कुर्ने कुरुवा मात्रै छन्,’ उनले भने, ‘कुरुवा पनि धेरै घरमा छैनन् । अधिकांशको घरमा ताला लागेको छ ।’
यहाँका विद्यालय र गुम्बा स्कुलहरू समेत तल्ला क्षेत्रमा सारिएको छ । हिउँद याममा उत्तरी मुस्ताङका सबै स्कुलहरू घुम्तीका रूपमा पोखरा र आसपासमा चल्छन् ।
लोमान्थाङका ३ सामुदायिक विद्यालय र ४ वटा गुम्बा स्कुल पोखरामा सारिएको गुरुङले बताए । दिव्य दीप मावि, झिंझु आधारभूत स्कुल र राष्ट्रिय आधारभूत विद्यालय तथा मञ्जुश्री गुम्बा, निफु नाम्डोल गुम्बा, पाल नाम्ग्याल गुम्बा र महाकरुणा शाक्यापा गुम्बा तिहार अगाडि झरेका छन् ।
दिव्य दीप स्कुल विजयपुरस्थित कालिका माविको भवनमा सञ्चालन भइरहेको छ भने झिंझु हेमजाको आफ्नै भवनमा सञ्चालित छ । राष्ट्रिय आधारभूत स्कुल चाहिँ वेगनासतालमा सञ्चालन भएको शिक्षा प्रमुख विकास केसीले जानकारी दिए ।
दिव्य दीप स्कुलको भवन विजयपुरमा पालिकाले नै टेन्डर निकालेर निर्माण सुरु भएको छ । ४ करोडमा टेन्डर निकालिएको उनले बताए ।
‘सामुदायिक विद्यालयहरूले पनि घुम्ती पढाइका लागि आफ्नै भवन बनाएका छन् । सरकारले घुम्ती स्कुल बनाउन अनुदान पनि दिन्छ,’ उनले भने, ‘गुम्बाहरूको झन् व्यवस्थित छ । उनीहरूलाई खासै अनुदान दिनुपरेको छैन ।’ घुम्ती विद्यालय सञ्चालनका लागि सरकारले प्रति विद्यालय ३ लाख ५० हजारका दरले अनुदान दिने गरेको उनले जानकारी दिए । यसबाहेक प्रति विद्यार्थी मासिक ३ हजार ६ सय रुपैयाँ आवासबापत सहयोग गर्दै आएको छ ।
लो घेकर दामोदर कुण्ड गाउँपालिकाका ८ सामुदायिक स्कुलमध्ये ७ वटा पोखरामा घुम्ती रूपमा चल्न थालेका छन् । चराङ, मराङ, ढाक्मार, शालिग्राम, यारा, घारा र  जनज्योति आधारभूत विद्यालयले पोखरामा घुम्ती पढाई सञ्चालन गरेका हुन् । उनीहरू पोखराको हेमजा, भकुन्डे, विजयपुर लगायत क्षेत्रमा सञ्चालन गरिन्छन् । पालिकाले समेत घुम्ती विद्यालय सञ्चालनका लागि विशेष बजेट विनियोजन गर्दै आएको छ । पालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत विशाल भण्डारीले संघबाट आएको अनुदानले नपुगे पालिकाले थप गर्ने बताए ।
‘संघ सरकारले नै घुम्ती विद्यालयका लागि सहयोग गर्छ । पुगेन भने पालिकाले थपिदिन्छ,’ उनले भने, ‘हिमाली जिल्लामा घुम्ती विद्यालय सञ्चालनको लागि विशेष अनुदान नै आउँछ ।’ वारागुङ मुक्ति क्षेत्र गाउँपालिका अन्तर्गतको जननर्मल माध्यमिक विद्यालय र मुक्तिनाथ आधारभूत विद्यालय झारकोट बेँसी स्थानान्तरण गरिए पनि अन्य विद्यालयहरूलाई पुस र माघ  हिउँदे २ महिना जाडो बिदा दिने गरिएको छ । बेँसी झरेका स्कुलहरू चिसो घटेपछि मुस्ताङ फर्किन्छन् ।
श्रोतःhttps://www.ratopati.com/