मान्छे

योगेन्द्र तिमिल्सिना

बाटोमा एउटा गधा र कुकुरको जम्काभेट भयो । दुबै दुब्ला र कमजोर थिए । गधाका पिठ्युँमा भुत्ला जति झरिसकेर भारीले वर्षौदेखि किचेका डामहरु मात्र देखिन्थे । कुकुर चाहिँ बुढिएर चाउरिएको थियो र त्यसको शरीर ठाउँ ठाउँमा लुतोले खुइलिएको थियो । कुकुरले गधालाई सोध्यो “कहाँ जाँदैछौ ?”
गधाले भन्यो, “मैले खान नपाएको तीन दिन भैसक्यो । अब म मालिकको नियन्त्रणमा बस्न सक्तिन, जहाँ खान पाउँछु त्यहीँ जान्छु ।” “तिमी नि ?”
“म पनि गाउँ चहारेर दिन बिताउँदै छु ,बुढो भएपछि मालिकले निकाली हाले, कसैले खान दिँदैन, बडो सास्ती पाएर बाँच्नु परिरहेछ ।”
दुबैले त्यो गाउँ छाड्ने सल्लाह गरे र नयाँ ठाउँ चहार्दै एकार्कालाई सहयोग गरेर बाँच्ने प्रण गरे । हिँड्ने बेलामा कुकुरले भन्यो, “के गर्नु मान्छे भएर जन्मने हाम्रो कर्म रहेन छ !”
कुकुरको यस्तो कुरा सुनेर नजिकैका वर–पिपलले सोधे, “के तिमीहरुलाई मान्छे हुने इच्छा छ ?”
दुबैले एकै स्वरमा भने, “हो, हामी मान्छे हुन चाहन्छौँ ।”
नभन्दै एकैछिनमा दुबै मान्छे भए, तर दुबै एकार्कालाई वास्तै नगरी विपरित दिशातर्फ लागे ।