बलराम दंगाल
रत्ननगर, चितवन
हाल–अष्ट्रेलिया
साँझ पर्न लागेको थियो। असफलताले थाकेको युवक पीपलको रूखमुनि बसेका गुरुसामु पुग्यो।
उसले सोध्यो—“गुरुदेव, मानिसको सबैभन्दा ठूलो शत्रु को हो ?”
गुरुले शान्त स्वरमा भने—“बाहिर होइन, आफ्नै मनभित्र खोज।”
युवकले आँखा चिम्लियो।
अचानक अँध्यारोभित्र एउटा मानव आकृति देखा पर्यो। उसले मुस्कुराउँदै भन्यो— “म तिम्रो पुरानो साथी हुँ।”
“पहिले मलाई आलस्य भन। आज होइन, भोलि गर। अहिले आराम गर।”
युवकले उसलाई हटाउन खोज्यो।
त्यो मानिसको रूप फेरियो।
“अब म अहङ्कार हुँ। तिमीभन्दा ठूलो को छ र ? किन अरूसामु झुक्छौ ?”
फेरि उसको अनुहार बदलियो।
“म क्रोध हुँ। अपमानको बदला तुरुन्त लिनुपर्छ !”
त्यसपछि ऊ फुसफुसायो— “म लोभ हुँ। जति पाए पनि कम छ।”
एकछिनमा उसको स्वर काँप्न थाल्यो।
“म डर हुँ। अगाडि नबढ, तिमी हार्छौ।”
युवकले कान थुन्न खोज्यो।
तर ऊ फेरि हाँस्यो—“म नकारात्मक सोच हुँ। तिमीबाट केही हुँदैन।”
उसको आँखा फेरि बदलियो।
“म ईर्ष्या हुँ। अरूको खुसी किन सहन्छौ ?”
अन्त्यमा ऊ शान्त मुस्कानसहित नजिक आयो— “म झुट र छल हुँ। सत्यको बाटो कठिन छ। सजिलो बाटो रोज।”
युवक आत्तिएर चिच्यायो— “गुरुदेव ! एउटै मान्छेले यति धेरै रूप कसरी बनाउन सक्छ ?”
गुरुको स्वर आयो—“किनकि तिमी एउटै मान्छेसँग कुरा गरिरहेका छौ।”
युवकले आँखा खोल्यो।
गुरु त्यहाँ थिएनन्। पीपलमुनि एउटा ऐना मात्र थियो।
उसले ऐनामा हेर्यो। उसको शरीर सिरिङ्ग भयो।
“त्यहाँ उभिएको अनुहार आफ्नै थियो।”
