जगत वत्स
कुनै समयको कुरा हो, एउटा सानो गाउँको स्कुलमा दुई मुख्य पात्र थिए, प्रधानाध्यापक शर्माजी र शिक्षक पाण्डे। शर्माजी आफ्नो पदको अहंकारमा चुर थिए भने पाण्डे जी एक साधारण र इमानदार शिक्षक थिए, जसको पकेट सधैं खाली हुन्थ्यो। स्कुलमा विद्यार्थीहरूभन्दा बढी शर्माजीको अहंकार र पाण्डे जीको गरिबीको चर्चा हुन्थ्यो।
शर्माजीले आफ्नो अहंकारलाई ठूलो बनाउने अनेकौँ उपायहरू अपनाउँथे। उनी स्कुलको गेटमा ठूलो नाम पट्टिका लगाएका थिए, जसमा ठूला अक्षरले प्रधानाध्यापक शर्माजी लेखिएको थियो। कहिलेकाँही त उनी आफैँलाई स्कुलको राजा सम्झन्थे र स्कुलका नियमहरू आफ्ना इच्छाअनुसार परिवर्तन गर्थे।
एकदिन, स्कुलमा वार्षिक उत्सवको तयारी हुँदै थियो। शर्माजीले ठूला भाषणहरू दिएर सबैलाई आदेश दिन थाले। उनी आफ्ना नयाँ र महँगा कपडामा सुसज्जित भएर मंचमा बसे। पाण्डे जी भने पुराना कपडा लगाएर, खुसीको मुहार लिएर, विद्यार्थीहरूसँग अभ्यास गराउँदै थिए।
वार्षिक उत्सवको दिन, शर्माजीले आफ्ना सबै योजनाहरूको विवरण दिन थाले। उनले आफ्ना भाषणमा आफूलाई महान् नेता, स्रष्टा र नायकको रूपमा प्रस्तुत गरे। तर, विद्यार्थीहरू र अभिभावकहरूको ध्यान भने पाण्डे जीतिर थियो, जसले छोटो भाषण दिएर सबैको मन जिते।
पाण्डे जीले भने, “हामीले सबैलाई समान अवसर दिनुपर्छ र हाम्रा विद्यार्थीहरूको भविष्य उज्ज्वल बनाउन सबै मिलेर काम गर्नुपर्छ।” उनको सरलता र इमानदारीले सबैको मन जित्यो।
शर्माजीले यो देखेर आफ्नो अहंकारमा चोट खाए। उनी रिसाए र पाण्डे जीलाई अपमानित गर्न खोजे। उनले भनिदिए, “तपाईँको यस्तो सोचले स्कुल कहिल्यै प्रगति गर्न सक्दैन।”
तर, त्यो क्षणमा एउटा चमत्कार भयो। स्कुलका सबै विद्यार्थी र अभिभावकहरूले पाण्डे जीको समर्थनमा ताली बजाउन थाले। शर्माजीको अहंकार झनै चकनाचुर भयो। उनले महशुस गरे कि पद र पैसा मात्र सबैथोक होइन। मानिसको सच्चा सम्मान उनको कार्य, विनम्रता, र इमानदारीमा हुन्छ।
त्यस दिनपछि शर्माजीले आफ्नो व्यवहारमा परिवर्तन ल्याए र पाण्डे जीबाट शिक्षा लिए। उनले पाण्डे जीसँग मिलेर काम गर्न थाले र स्कुलको वातावरण सुध्रियो। अब स्कुलमा न त अहंकारको चर्चा थियो, न त गरिबीको। थियो त केवल शिक्षाको मन्दिर जसले सबैलाई समान अवसर र सम्मान दियो।
