विवेक

बलराम दंगाल
रत्ननगर,चितवन
हाल-अष्ट्रेलिया

“आज घटस्थापना।”
खोरमा बाँधिएका खसी र बोकाबीच संवाद चल्यो।
खसीले विरक्तिदै सोध्यो, “मित्र, दशैँमा हाम्रो घाँटी काटेर मानिसहरू किन खुसी हुन्छन्?”
बोकाले दुःखी हुँदै भन्यो, “रे, हामीलाई बलि दिनु धर्म र परम्परा हो भन्छन्।”
खसीले फेरि सोध्यो, “हामीलाई पनि बाँच्न मन लाग्छ, पीडा हुन्छ भन्ने कुरा उनीहरू बुझ्दैनन्?”
बोकाले लामो सास फेर्दै भन्यो, “आफ्नो पीडा बुझ्ने, अरूको पीडा नबुझ्ने मानिसलाई विवेकशील कसरी भन्ने?”
त्यत्तिकैमा एउटा बालक खोरनजिक आयो र बुबालाई सोध्यो, “बुबा, दशैँमा सबैलाई खुसी हुनुपर्छ भने यी निर्दोष जनावरलाई किन मार्ने?”
खसी र बोका चुपचाप बालकतिर हेरिरहे।
बालकका आँखामा प्रश्न थियो, बुबाको ओठमा मौनता।
खोरभित्रका ती निरीह र निर्दोष आँखाहरूले सोधिरहेका थिए— “आफ्नो खुसीका लागि अरूको जीवन खोस्ने मानिस साँच्चै विवेकशील हो?”