मूल्य

देबी प्रसाद थापा’मामा’
मणिपुर

धेरै वर्षपछि दशैँमा छोरो घर आयो।
उसले आमालाई भन्यो,”अब यी पुराना डोका – नाङ्ला फालिदिनु होस् , आमा। यति ठूलो भवन बनाएँ। अब घर आधुनिक देखिनुपर्छ।”
उनी बोलिनन्। मनमनै सम्झिन् -‘यही डोकोमा घाँस बोकेँ। दाउरा बोकेँ। छोराछोरीहरूको भोक र भविष्य बोकेँ। श्रीमानका इज्जत र स्वास्थ्य बोकेँ। यही डोकोले यो विशाल घर धानेँ … तर समय कति निष्ठुरी !’
मध्याह्नमा उनी त्यो पुरानो डोको बोकेर भिरतिर चढिन्। छोरो पछिपछि लाग्यो।
डाँडाको टुप्पोमा पुगेपछि उनले डोको भुइँमा राखिन् र गाउँतिर हेर्दै भनिन्,”बाबु ! तँ लाई लाग्दो हो – डोकोले घाँस मात्र बोक्छ । होइन बाबु….यसले तिमीहरूका किताब बक्यो। प्रेम बक्यो। चाँडबाँड बोक्यो। दुःख बोक्यो। तिमीहरूको संस्कार र न्यानोपन पनि यसैले बोकेको थियो।”
उनी कुरा थप्न खोज्दैथिन् तर उसले बोल्न दिएन। पहिलोपटक उसलाई डोकोको मूल्य महसुस भयो।