“लठ्ठीको चोटमा लुकेको माया”

तोरण गुरुङ

सानो बेलामा स्कुल जान मन नलाग्ने दिनहरू धेरै थिए, तर एउटा दिन खासै सम्झनामा बसेको छ। बिहानको घाम निस्कन नपाउँदै आमा भाँडाकुँडा मिलाउँदै थिइन्, र म भने ओछ्यानमै लुके जस्तो गरेर पाखुराले अनुहार छोपेर बसिरहेको थिएँ। आमाले दुई तीनपटक बोलाइन्, “उठ बाबु, स्कुल जाने बेला भयो।” मैले भने सुन्ने नाम नै लिइनँ, किनकि त्यो दिन मलाई स्कुलको गृहकार्य सकेको थिएन र साथीसँग खेल्न मन लागेको थियो। आमा फेरि आएर मेरो ओछ्यान तानेर हेर्दै म कहाँ लुकेको छु भनी खोजिन्। मैले आँखा झिम्काएर भनें, “आज म स्कुल जान्नँ आमा, जाँदैन।” आमाले केहीबेर मलाई हेरेर चुपचाप बसिन्। उनको आँखामा मायाको गहिरो झल्कन थियो, तर त्यो माया र क्रोधको मिश्रण मैले बुझिनँ। उनी फेरि कोठाबाट निस्किइन् र केहीबेरपछि हातमा काठको पातलो लठ्ठी लिएर आइन्। त्यो लठ्ठी देख्दा म अलि डराएँ तर अझै पनि जिद्दी भएर टाउको घोप्ट्याएर बसिरहेँ। आमाले हल्कै स्वरमा भनिन्, “बाबु, म तिम्रो भविष्यका लागि तँलाई पढाउँछु, पढ्न जाने बेलामा यति जिद्दी नलाऊ।” म भने अझै पनि, “नजाने आमा,” भनेर जिद्दी गरिरहेँ। त्यसपछि आमाले त्यो लठ्ठीले हल्का छरपस्ट पारेर मेरो लुगाको कुनामा छुँदै मात्र ठोकिन्, धेरै जोरसँग होइन, तर त्यस्तो क्षणले मेरो मन एक्कासि रोइरहन चाहने बनायो। आमा रिसाएका थिएनन्, उनी त मेरो आँखा खोल्ने प्रयत्नमा थिइन्। उनले आँखामा आँसु ल्याउँदै भनिन्, “तँलाई दुख दिन म चाहन्नँ बाबु, तर एकदिन तँ ठूलो भएपछि सम्झिन्छस् पढ्न नपाउँदा कति गाह्रो हुन्छ। आजको चोट तिमीलाई सम्झाउने छ, कि स्कुल जाने बाटो कहिल्यै बेकारको छैन।” त्यो वाक्यले मलाई भित्रैसम्म छोयो। म रोइरहेको रोइरहेँ, आँसु पुछ्दै ओछ्यानबाट उठेँ, स्कुलको पुरानो झोला काँधमा झुन्ड्याएँ र बाटोतिर लागेँ। बाटोमा जाँदा आमा उभिएर मलाई हेरेर मुस्कुराइरहेकी थिइन्, आँखा अझै भिजेको थियो। त्यही दिनको त्यो क्षण अहिले पनि सम्झँदा मन भरिएकै हुन्छ आमाको त्यो हल्का लठ्ठीको चोटभन्दा धेरै गहिरो, आमाको प्रेम र चिन्ताको चोट मेरो हृदयमा अझै बाक्लो छापको रूपमा बाँकी छ। तर आज ठूलो भएपछि, त्यही क्षणहरू सम्झँदा हृदय एकदमै भावुक बन्छ। त्यतिबेला रिसाएको जस्तो देखिने आमाको आँखामा कति माया लुकेको रहेछ भनेर अहिले बुझिन्छ। सानोपनमा त्यो लठ्ठीको हल्का चोट मलाई अनुचित लागे पनि, आजको दिनमा थाहा भयो त्यो चोट मेरो भविष्यको बाटो देखाउन आमाले दिएको एउटा असल शिक्षा थियो।
आज म आफू आफ्नै बलबुताले उभिन सकेको छु, पढ्न सकेको छु, जीवनमा संघर्ष गर्न नडराउने बानी बसेको छु भने, त्यसको मूल जरा त्यही बिहानको त्यो दृश्यमा छ आमाले आँखा रसाएर पनि मप्रति कडा हुनुपरेको क्षणमा छ। अहिले सम्झँदा लाग्छ, आमा त त्यतिबेला मलाई चोट दिइरहेकी थिइनन्, बरु माया दिनकै नयाँ तरिका अपनाइरहेकी थिइन्, जसको अर्थ मैले धेरै पछि बुझें। आज म ठूलो भएर, आमाको त्यो गहिरो माया सम्झँदा मनमा एउटा मात्र कुरा आउँछ “त्यो लठ्ठीले दिएको दुखले होइन, आमाले दिएको प्रेमले नै म आज यहाँसम्म आइपुगेको हुँ।”

श्रोतः फुर्सदको बेला