सत्य

तुलसी पण्डित

बूढा बसको यात्राबाट हामी टाढा जादैछौ, यो बाबुलाई ज्ञानगुनका केही कुरा दिनुहोस् न।
“के भनेको तिमीले अब हिड्न हतार भइ सक्यो ।”
“थोरै भए पनि उसलाई केही ज्ञानगुनका कुरा दिनु न । उसले त्यसलाई व्यावहारमा उतार्छ कि उतार्दैन मलाई हेर्न मन लागेको छ ।”
“बाबु तिमीले आज बसमा लामो यात्रा गर्दैछौ । यात्रामा हिड्दा आफू भन्दा सानोलाई माया गर्नु पर्छ । ठूलालाई सम्मान र नमस्कार गर्नु पर्छ । बूढाबूढी अपाङ्गहरू आए आफू उठेर भए पनि उनीहरूलाई राख्नु पर्छ । सबै सँग मीठो बोल्नु पर्छ । बुझ्यौ नि ।”
छोरोले टाउको हल्लायो।
बसमा एक अपाङ्ग आयो । छोरोले आफू बसेको सिटबाट उठ्दै भन्यो।
“दाइ मेरो सिटमा आएर बस्नुहोस् ।”
फेरि बस रोकियो । एक बृद्धा लठ्ठी टेक्दै बसमा उक्लिन् । उनी उभिन पनि न सकेर धर्खराएकी थिइन् । छोरोले बाबाको हात समात्दै भन्यो।
“बाबा उहाँ बूढीआमालाई तपाईँ बसेको सिटमा राख्नु न ?”
छोराको मनस्थिति बुझ्न बाबा अझ अटेर गरेर बसी रहे ।
छोरोले रिसाउँदै भन्यो।
“बाबा हजुरले हामीलाई सिकाएको कुरा आफूलाई पर्दा लागू गर्न सक्नु हुन्न भने अरूलाई किन अर्ति उपदेश दिनु हुन्छ। उहीँ स्कूलको शिक्षक जस्तो। चुरोट खैनी रक्सी खानु हुन्न भन्छन् फेरि आफूँ नै त्यसको प्रयोग गरि रहेछन्।” यो कुरा सुनेर बाबाले जुरुक्क उठ्दै ठाउँ छोड्नु भयो।
छोराले हजुरआमाको हात समात्दै भन्यो।
“हजुरआमा यो सिटमा आएर बस्नुहोस्।”
बसमा बसेका सबै मानिसहरू जिल्ल परे।
बाबाले मनमनै सोच्नु भयो।
“केटाकेटीहरू जस्तो बनाउन खोज्यो त्यस्तै बन्छन् भनेको सत्य रहेछ ।”