विद्यार्थी बन्न नसकेको विद्यार्थी

रोजिना घिमिरे

सपना र संघर्षको आरम्भ:
म सानो थिएँ, तर सपना ठूला थिए। विद्यालयको पहिलो दिन, आमा मलाई हात समाएर पुर्समाजको दृष्टिकोण:
समाजले मलाई ‘अशिक्षित’ को ट्याग लगायो। तर म जान्दछु, शिक्षा केवल प्रमाणपत्रमा मात्र सीमित छैन। जीवनले सिकाएका पाठहरू कुनै पाठ्यक्रममा समावेश छैनन्। मैले सिकेको छु— सहनशीलता, संघर्ष, माया, र आत्मसम्मान।एक अधूरो सपना:
आज सडकमा एउटा सानो बच्चा देखेँ— उसले हातमा किताब समातेको थियो। मैले सोधेँ— “पढ्न मन लाग्छ?” उसले भन्यो— “धेरै!” मैले उसलाई आफ्नो पुरानो झोला दिएँ, त्यो भित्र राखेको एउटा पुरानो किताबसहित। त्यो बालक मेरो अधूरो सपना पुरा गरोस्। सायद ऊ विद्यार्थी बन्न नसकेको मेरो चित्कार सुनेर विद्यार्थी बन्ने सपना पुरा गर्न आएको पो हो कि?
त्यो बच्चाले किताब समात्यो, पुरानो झोलाभित्रको त्यो धुलो लागेको पुस्तकलाई च्यातिनेगरी अँगाल्यो—जसरी मैले कहिल्यै विद्यालयलाई अँगाल्न सकिनँ। उसले पढ्न थालेको देख्दा मलाई लाग्यो—साँच्चै, मैले त्यो बालकलाई किताब हैन, मेरो अधूरो सपना सुम्पिएको हुँ।
त्यो दिन साँझ फर्कंदा, बाटोभरि आँखा रसाइरह्यो। एक किसिमको शान्ति थियो मनभित्र—जुन शान्ति सायद त्यस दिनको रोइरहेको सानो मलाई म आफैँले खोजिरहेको थिएँ। म अब विद्यालय जान सक्दिन, प्रमाणपत्र हात पार्न सक्दिन, तर म अहिले पनि पाठ सिक्दै छु—हर दिन, हरेक हाँसोभित्र, हरेक नमीठो चुप्पीभित्र।
कहिलेकाहीँ लाग्छ—शिक्षा भनेको केवल किताब पढ्नु मात्र होइन, त्यो त संवेदना पढ्नु हो। त्यो त आफूले भोगेको पीडालाई कसैले नदोहोर्याओस् भन्ने संकल्प हो।
म कहिल्यै कक्षाकोठामा फर्किन सकिनँ, तर एउटा किताब बोकेको त्यो बालकको भने, म पाठशाला बनेँ। उसको आँखामा म आफ्नै सपना पढ्न थालेँ। सायद, अब म शिक्षक बन्ने बाटोमा छु—न औपचारिक पदमा, न ठूला उपाधिमा, तर एउटा अधूरो सपनाको साँचो बनेर।
के म अझै पनि ‘विद्यार्थी बन्न नसकेको विद्यार्थी’ नै हुँ? हो, हुँ। तर अब म त्यो विद्यार्थी हुँ, जसले अब अरूलाई विद्यार्थी बनाउन चाहन्छ।
जीवन स्वयं मेरो पाठशाला भयो। विद्यार्थी बन्नु कुनै उमेरको कुरा होइन, त्यो त एउटा मनस्थिति हो। म आज पनि विद्यार्थी बन्न चाहन्छु। र म सधैँ चाहन्छु— कुनै दिन, कहीँ न कहीँ, कुनै विद्यालयको एउटा कुनामा, मेरो अधूरो सपनाको आवाज सुनियोस्— “उ पढ्न चाहन्थ्यो। उसले माया गर्यो पढाइलाई, तर समयले उसलाई माया गर्न सकेन।”